Finanse – poradniki

Bardzo trudno jest obecnie wyobrazić sobie funkcjonowanie przedsiębiorstw jedynie na lokalnych rynkach. Postępująca globalizacja powoduje z jednej strony możliwość działania na międzynarodowych niszach rynkowych, a z drugiej strony same firmy zagraniczne „penetrują” różne obszary i starają się nawiązać walkę konkurencyjną z miejscowymi podmiotami. Zatem nawet jeżeli przedsiębiorstwo zakłada unikanie konfrontacji z globalnymi graczami, to nie oznacza wcale, że z nimi się nie spotka na „swoim tradycyjnym” rynku. Pojęcie „swojego rynku” w dobie globalizacji – już nie istnieje. Brak odpowiedniej strategii przyczynia się do pogorszenia się pozycji konkurencyjnej, w konsekwencji do spadku obrotów, zysków, a w końcowym etapie takie przedsiębiorstwa zagrożone są nawet upadłością. Co więcej firmy, które decydują się działać na rynkach lokalnych (z uwagi na konkurencję pozostałych, w tym zagranicznych podmiotów) powinny opracować stosowną strategię. Aby stworzyć taką strategię, menedżerowie muszą znać mechanizmy, zasady, uwarunkowania funkcjonowania poszczególnych rynków. Właściwe ich zrozumienie pozwoli sporządzić odpowiednią strategię. Istotnym rynkiem determinującym zachowania przedsiębiorstw jest rynek finansowy. Jest szereg definicji rynku finansowego, ale można przyjąć ogólne podejście, traktujące rynek finansowy jako całokształt powiązań między uczestnikami w zakresie gromadzenia i podziału środków pieniężnych (Nawrot 2007). Zasoby niematerialne (np. wiedza, informacja, kapitał intelektualny, style kierowania, zarządzania, zaufanie) w działalności przedsiębiorstw odgrywają coraz większą rolę. Strategie oparte na zasobach niematerialnych mają na celu doprowadzić nie tylko do wzrostu tychże zasobów, ale również do poprawy sytuacji materialnej. Dlatego podmioty gospodarcze bardzo często w pierwszej kolejności oceniane są na podstawie mierników materialnych – ilościowych. Zdobycie i pomnażanie środków pieniężnych okazać się może potwierdzeniem słusznie obranej przez menedżerów drogi postępowania. I tym należy uzasadnić konieczność poznania, zwłaszcza przez praktyków, rynku finansowego. Brak stosownej w tym zakresie wiedzy skutkuje negatywnym efektem. Tak stało się m.in. w przypadku opcji walutowych, które powszechnie były (zwłaszcza w latach 2008–2009) stosowane przez krajowych eksporterów. Szacuje się, że przedsiębiorstwa na opcjach walutowych „straciły” przynajmniej kilkanaście miliardów złotych (www.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80353,6245889.htm, dostęp 14.01.2011).

Dlatego poruszono genezę handlu zagranicznego, ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmów kształtowania się kursu walutowego. Przedstawiono rodzaje kursów i ich wpływ na opłacalność działań w handlu zagranicznym. Stosowny kurs walutowy sprzyja bowiem proeksportowej gospodarce. Rozwój gospodarki polskiej w dużej mierze zależy od dynamiki (w szczególności eksportu) obrotów handlowych. Zwrócono uwagę na odpowiednie programy wsparcia eksportu. Omówiono rolę tzw. walut kluczowych. Przedstawiono genezę ich powstania oraz ukazano typowe transakcje zawierane w tych walutach.

Dużym problemem nie tylko dla przedsiębiorców, ale także dla gospodarki (w ujęciu makro) są kryzysy walutowe. Powodują one wiele niekorzystnych zjawisk, w tym zazwyczaj spadek PKB, wzrost inflacji, bezrobocie, pogorszenie terms of trade, spadek płac realnych, zasobów dewizowych. Działanie na rynku, w którym powstał kryzys walutowy jest bardzo trudne, dlatego menedżerowie powinni być świadomi skutków  kryzysu oraz poznać symptomy jego pojawienia, wówczas odpowiednio wcześniej będą w stanie przedsięwziąć odpowiednie kroki zaradcze. Ważne miejsce w poruszanej problematyce zajmują bezpośrednie inwestycje zagraniczne. Inwestycje zagraniczne (przede wszystkim green field investment) przyczyniają się do wzrostu koniunktury gospodarczej. Opisano wpływ ochrony dóbr intelektualnych na poziom inwestycji. Podkreślono znaczenie Międzynarodowej Korporacji Finansowej. Organizacja ta ma istotny udział w programach wsparcia inwestycji, zwłaszcza w krajach słabo rozwiniętych gospodarczo. Praktyki kartelowe są powszechnie potępiane, ze względu na ograniczenie wolności gospodarczej i wywoływanie negatywnych skutków dla klientów. Dlatego omówiono praktyki kartelowe wraz z ich wpływem na dynamikę inwestycji zagranicznych. Dzięki współdziałaniu z międzynarodowymi koncernami, przedsiębiorstwa lokalne są w stanie zdobyć większe umiejętności, a następnie skutecznie konkurować z pozostałymi podmiotami. Taki scenariusz wystąpił w Hongkongu, gdzie początkowo dominowały zagraniczne jednostki, miejscowe firmy pełniły jedynie rolę podwykonawców. Po upływie kilku lat kooperacji, to miejscowe przedsiębiorstwa zdominowały rynek usług budowlanych. Giełdy towarowe mają ważny wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstw, zwłaszcza przedsiębiorstw produkcyjnych. Są miejscem, gdzie silny strumień popytu natrafi a na strumień podaży. W ten sposób przedsiębiorstwa mogą zaspokoić swoje potrzeby popytowe (bez zbytniej konieczności spekulowania).

Przedstawiono specyfikę i genezę powstania najważniejszych giełd w poszczególnych regionach świata. Powyższe tematy są omawiane w kontekście postępującej globalizacji. Wyodrębniono szereg procesów globalizacji mających znaczenie w działalności przedsiębiorstw, zwłaszcza dotyczących zadłużenia, emigracji oraz zmian instytucjonalnych na rynkach finansowych.