Finanse – poradniki

Rok 2008 jest pierwszym okresem recesji po trwającej blisko ćwierć wieku sprzyjającej koniunkturze gospodarczej. W niespotykanym dotychczas zakresie ujawniło się oddziaływanie kryzysu finansowego na sferę realną. Paradoksalnie im bardziej transakcje na rynku finansowym uniezależniały się od sfery realnej gospodarki, tym większe okazywało się ich ryzyko i tym samym zagrożenie dla stabilności finansowej oraz właśnie sfery realnej. Rynek finansowy stał się suwerenem, przestając pełnić funkcję wspomagającą sferę realną w tradycyjnej formie transformatora terminu, kwoty i ryzyka. Tym samym definitywnie zaprzeczono teorii procentu E. Böhm-Bawerka, pozycjonującej znaczenie kapitału jako czynnika produkcji zdecydowanie poniżej rangi pracy i ziemi. Zagrożenie dla sfery realnej wynikające z niekontrolowanego rozwoju rynku finansowego wiąże się również z relatywnie niską przejrzystością wzajemnych powiązań między instytucjami finansowymi oraz brakiem transparentności struktur ich portfeli. Dotyczy to w szczególności funduszy hedgingowych, absorbujących znaczne środki inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych oraz banków, oferujących im stosunkowo wysokie linie kredytowe. Instytucje te nie podlegają regulacjom nadzorczym, mogą elastycznie zmieniać strategie inwestycyjne i bez ograniczeń koncentrować zaangażowanie w określonych segmentach rynku. Uwzględniając dodatkowo obserwowaną aktualnie tendencję w zakresie koncentracji strategii funduszy hedgingowych oraz stosowania podobnych strategii przez banki i fundusze inwestycyjne, należy rozważyć tezę o istotności wpływu funduszy hedgingowych na stabilność finansową. Kreacja instrumentów z obszaru inżynierii finansowej, których nominał wielokrotnie przewyższa wartość pozycji kasowych sprzyjała odseparowaniu sfery finansowej od realnej w sensie marginalizacji podejścia fundamentalnego. Do tego typu walorów zaliczyć należy między innymi kredytowe instrumenty pochodne. W rynku derywatów kredytowych coraz większy udział zdobywają fundusze hedgingowe, którym poświęcona jest niniejsza książka.

Celem niniejszego opracowania jest kompleksowe przedstawienie istoty tej formy wspólnego inwestowania ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania funduszy na stabilność finansową. Celowi pracy podporządkowano jej strukturę.

W pierwszym rozdziale przedstawiono genezę funkcjonowania funduszy hedgingowych oraz ich istotę na tle innych inwestycji alternatywnych. W tej części pracy ukazano również otoczenie instytucjonalne funduszy hedgingowych, w tym specyfikę powiązań z podmiotami obsługującymi hedge funds. Wprowadzenie do problematyki instytucji wspólnego inwestowania zawiera również analizę porównawczą w stosunku do funduszy zamkniętych oraz private equity.

Rozdział drugi poświęcono typologii funduszy hedgingowych oraz opisowi różnorodnych strategii inwestycyjnych stosowanych przez te podmioty. Strategie wykorzystywane przez hedge funds są funkcją wielkości funduszu, odznaczają się zróżnicowanym ryzykiem oraz rentownością. Z tego powodu zwrócono szczególną uwagę na problem możliwości dywersyfikacji inwestycji w tytuły uczestnictwa funduszy hedgingowych.

W trzeciej części niniejszej książki przedstawiono charakterystykę rynku funduszy hedgingowych oraz perspektyw jego rozwoju. Analizie poddano trendy na rynku globalnym, koncentrując się na uwarunkowaniach i konsekwencjach procesu instytucjonalizacji bazy inwestorów. W rozdziale trzecim zaprezentowano również możliwości bezpośredniego i pośredniego inwestowania w fundusze hedgingowe w Polsce, opisując fundusze o profilu ryzyka zbliżonym do hedge funds. Książka w swoim zamierzeniu ma dotyczyć oddziaływania rynku funduszy hedgingowych na stabilność finansową. Problemy związane z definicją stabilności finansowej ukazano w rozdziale czwartym. W nim również zidentyfikowano obszary potencjalnego wpływu funduszy hedgingowych na ryzyko systemowe, akcentując rolę kanału bezpośredniego i pośredniego. Rozpoznanie potencjalnych negatywnych skutków aktywności funduszy hedgingowych generuje konieczność poszukiwania rozwiązań zorientowanych na ich neutralizację. W rozdziale piątym wskazano najważniejsze kierunki prac krajowych i międzynarodowych instytucji nadzorczych oraz organizacji grupujących uczestników rynku stawiających sobie za cel poprawę transparentności i ograniczenie ryzyka systemowego funduszy hedgingowych. Ostatnia część pracy poświęcona jest studium dwóch przypadków – upadłości funduszy LTCM oraz Amaranth. Powodem wyboru wyżej wymienionych instytucji było wykazanie, że sama skala strat nie jest przesłanką organizowania przez władze nadzorcze przedsięwzięć ukierunkowanych na ratowanie instytucji zagrożonej upadłością. Kluczowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie odnośnie potencjalnych konsekwencji bankructwa funduszu dla innych instytucji finansowych. Książka przeznaczona jest dla teoretyków i praktyków rynku finansowego w Polsce, studentów uczelni ekonomicznych, a także wszystkich Czytelników zainteresowanych problematyką funkcjonowania jednych z najbardziej tajemniczych instytucji rynku finansowego, jakimi są fundusze hedgingowe.